Na twintig kilometer voelt vijf minuten per kilometer misschien nog beheersbaar. De uitdaging begint wanneer dat tempo ook na dertig kilometer moet blijven staan. Een trainingsschema marathon 3u30 vraagt daarom om voldoende rustige kilometers, gedoseerd tempowerk en herstel tussen de zware trainingen.
Voor 3 uur en 30 minuten moet je gemiddeld 4:59 min/km lopen. Preciezer: ongeveer 4:58,6. Precies 5:00 min/km levert zonder extra meters een eindtijd van circa 3:31 op.
Past deze eindtijd bij je basis?
Een halve marathon rond 1:37-1:40 of een 10 kilometer rond 43-45 minuten geeft een eerste aanwijzing. Een snelle tien kilometer bewijst alleen nog niet dat je hetzelfde niveau op de marathon haalt. Daarvoor tellen duurvermogen, voeding en trainingscontinuïteit zwaar mee.
Deze voorbereiding past bij lopers die:
- Al enkele maanden vier keer per week lopen.
- Ongeveer 40-50 kilometer per week zonder klachten verdragen.
- Een rustige duurloop van 18-20 kilometer aankunnen.
- Eerder een halve marathon hebben gelopen.
Ontbreekt die basis? Neem eerst extra maanden voor rustige opbouw. Voor een beginnende hardloper is 3u30 geen logisch startpunt. Ook ervaren lopers moeten hun doel bijstellen wanneer trainingen structureel te zwaar voelen.
Waarom het grootste deel rustig blijft
Rustige duurtraining stimuleert aanpassingen die langdurig lopen ondersteunen, waaronder meer mitochondriën en haarvaten in de spieren. Snellere trainingen verbeteren onder meer je maximale zuurstofopname en het tempo dat je langdurig kunt volhouden.
Onderzoek bij duursporters ondersteunt een verdeling met veel lage intensiteit en een kleiner aandeel zwaarder werk. Ongeveer 80% rustig is een bruikbaar uitgangspunt, geen bewezen ideale verhouding voor iedere loper. Tel trainingsminuten, inclusief inlopen en herstelpauzes.
Voor de meeste recreanten volstaat één gerichte kwaliteitstraining per week naast de lange duurloop. Bevat die duurloop stevige tempoblokken, maak de andere trainingen dan lichter.
Welke trainingstempo’s passen erbij?
Baseer snelle tempo’s op een recente wedstrijd, niet uitsluitend op je gewenste marathontijd. Warmte, wind, heuvels en vermoeidheid kunnen een lagere snelheid noodzakelijk maken.
| Training | Richttempo | Controle tijdens het lopen |
|---|---|---|
| Herstelloop | Vaak 6:00-6:40 min/km, eventueel langzamer | Praten gaat gemakkelijk |
| Rustige duurloop | Vaak 5:40-6:20 min/km | Volledige zinnen spreken blijft mogelijk |
| Marathontempo | Ongeveer 4:59 min/km | Beheerst, maar duidelijk sneller dan rustig |
| Drempelblokken | Vaak 4:35-4:45 min/km | Stevig, korte zinnen lukken nog |
| Intervallen van 800 meter | Vaak 4:15-4:30 min/km | Pittig, zonder sprinten of verval |
Dit zijn startwaarden. Vooral rustige trainingen mogen langzamer. Hartslag kan helpen, maar algemene percentages zijn minder betrouwbaar wanneer je maximale hartslag slechts geschat is.
Voorbeeldweek met vier of vijf loopdagen
Deze week past midden in de voorbereiding. De verplichte looptrainingen tellen op tot ongeveer 56 kilometer; de optionele zaterdagloop brengt dat op 62 kilometer. Begin hier niet mee als je huidige omvang veel lager ligt.
| Dag | Training | Omvang en uitvoering | Herstel |
|---|---|---|---|
| Maandag | Rust | Eventueel 20-30 minuten wandelen | Geen training nodig |
| Dinsdag | Drempeltraining en kracht | 10 km totaal: 2 km inlopen, 3 × 8 minuten op drempeltempo, rustig uitlopen | 2 minuten joggen tussen blokken |
| Woensdag | Rustige duurloop | 12 km op gesprekstempo | Geen versnelling aan het einde |
| Donderdag | Rust | Eventueel rustig fietsen of wandelen | Licht houden |
| Vrijdag | Rustige duurloop | 10 km, eventueel gevolgd door 4 × 15 seconden ontspannen versnellen | 60-90 seconden wandelen of joggen |
| Zaterdag | Optionele herstelloop | 6 km, uitsluitend bij goed herstel | Anders rust |
| Zondag | Lange duurloop | 24 km rustig | Geen tempoblokken in deze voorbeeldweek |
De tien kilometer op dinsdag omvat alle onderdelen. Wissel de drempeltraining eventueel af met 5 × 800 meter, met twee minuten rustig joggen tussen herhalingen. Voeg die intervallen niet als tweede zware sessie toe.
Een minder ervaren marathonloper houdt vier loopdagen aan en laat versnellingen aanvankelijk weg. Een gevorderde loper kan de vijfde dag toevoegen, mits die extra kilometers al vertrouwd zijn.
De opbouw over zestien weken
Onderstaande indeling veronderstelt een bestaande basis van ongeveer 40-50 kilometer per week. De afstanden zijn bandbreedtes, geen verplichte doelen.
| Periode | Weekomvang | Langste duurloop | Aandachtspunt |
|---|---|---|---|
| Week 1-4 | Circa 40-50 km | 18-22 km | Regelmaat, vooral rustig lopen |
| Week 5-8 | Circa 45-55 km | 22-26 km | Eén kwaliteitstraining per week |
| Week 9-12 | Circa 50-65 km | 26-30 km | Af en toe marathontempo oefenen |
| Week 13 | Vertrouwd piekvolume | Maximaal 30-32 km of circa 3 uur | Laatste langste duurloop |
| Week 14-16 | Geleidelijk minder | Steeds korter | Vermoeidheid laten zakken |
Plan elke derde of vierde week ongeveer 15-25% minder kilometers. Verleng de lange duurloop doorgaans met twee kilometer per opbouwstap en herhaal afstanden wanneer herstel achterblijft.
Een volumestijging van ongeveer 5-10% kan richting geven, maar de bekende tienprocentregel voorkomt blessures niet aantoonbaar. Verhoog afstand en intensiteit niet tegelijk.
Later kun je bijvoorbeeld 2 × 3 kilometer op marathontempo opnemen in een duurloop van 24-28 kilometer. Loop daartussen één kilometer rustig. Doe dit hooguit eens per twee weken en verkort die week het andere tempowerk.
Tijdens de laatste twee tot drie weken daalt het volume duidelijk. Behoud enkele korte stukken wedstrijdtempo. Onderzoek naar taperen ondersteunt minder omvang met behoud van enige intensiteit. Probeer gemiste trainingen niet alsnog in te halen.
Warming-up en kracht zonder onnodige spierpijn
Loop voor tempowerk tien tot vijftien minuten rustig in. Voeg enkele beenzwaaien en drie korte, geleidelijke versnellingen toe. Voor een rustige duurloop volstaan meestal een kalme start en geleidelijk versnellen.
Forceer geen nieuwe loopstijl. Een ontspannen houding en passen die niet ver voor je lichaam landen zijn bruikbare aandachtspunten.
Krachttraining kan volgens overzichtsonderzoek de loopeconomie verbeteren. Het bewijs voor blessurepreventie bij hardlopers is minder eenduidig. Eén onderhoudssessie past vaak goed tijdens marathonvoorbereiding.
| Oefening | Sets × herhalingen | Rust |
|---|---|---|
| Squat óf trap-bar deadlift | 2-3 × 5-8 | 2-3 minuten |
| Split squat | 2 × 6-8 per been | 90-120 seconden |
| Calf raise | 2-3 × 8-15 | 60-90 seconden |
| Side plank | 2 × 20-40 seconden per kant | 45-60 seconden |
Begin zonder krachtervaring met twee lichte sets en leer eerst de uitvoering. Houd ongeveer twee herhalingen over; train niet tot spierfalen. Doe de sessie bijvoorbeeld na dinsdag, eventueel enkele uren later. Verminder de belasting bij spierpijn die je loopbeweging verandert.
Oefen voeding tijdens lange duurlopen
Vanaf ongeveer anderhalf uur lopen worden koolhydraten onderweg nuttig. Begin met 30-45 gram per uur en bouw richting 60 gram op. Voor een marathon van 3,5 uur kan 60-90 gram per uur passend zijn, mits je maag dit verdraagt.
Test gels, sportdrank en timing tijdens trainingen. Voor hoge innames werken producten met verschillende koolhydraatbronnen vaak beter. Drink afgestemd op dorst, omstandigheden en je zweetverlies; forceer geen liters water.
Eet dagelijks voldoende. Ongeveer 1,2-1,8 gram eiwit per kilogram lichaamsgewicht ondersteunt herstel. Supplementen zijn niet noodzakelijk. Oefen ook je ontbijt en verhoog de koolhydraatinname tijdens de laatste 36-48 uur voor de wedstrijd.
Wanneer moet het schema wijken?
Sla intensief werk over bij ongebruikelijke vermoeidheid, verslechterende slaap of aanhoudend zware benen. Neem rust bij koorts of ziektegevoel.
Stop bij scherpe, plaatselijke pijn, toenemende pijn of een veranderd looppatroon. Bespreek terugkerende klachten met een sportarts of fysiotherapeut. Pijn op de borst, flauwvallen of onverklaarde benauwdheid vraagt om directe medische beoordeling.
Veelgestelde vragen
Is zestien weken voorbereiding genoeg?
Alleen met voldoende basis. Wie nog geen regelmatige loopweken en langere duurlopen aankan, heeft eerst extra opbouwtijd nodig.
Moet ik meer dan dertig kilometer trainen?
Nee. Voor veel recreanten volstaat een langste duurloop van 28-32 kilometer. Beperk die meestal tot ongeveer drie uur om herstel beheersbaar te houden.
Kan ik met drie loopdagen 3u30 halen?
Sommige lopers kunnen dat, maar de kilometers concentreren zich dan sterk. Vier dagen bieden doorgaans meer ruimte om de belasting te verdelen.
Moet elke lange duurloop sneller eindigen?
Nee. Houd de meeste lange trainingen rustig. Marathontempoblokken zijn een gerichte prikkel, geen verplichte afsluiting.
Wat als ik een trainingsweek mis?
Hervat met een kortere, rustige week. Haal gemiste kilometers niet in en heroverweeg je wedstrijddoel na ziekte of langdurige uitval.



