Een lage stoel kan meer moeite kosten dan een wandeling om het blok. Opstaan vraagt namelijk behoorlijk wat kracht van je bovenbenen en heupen. Dit krachttraining schema voor ouderen helpt je die kracht gericht te trainen, met twee sessies per week en eenvoudige materialen.
Een stevige stoel, een weerstandsband en een paar lichte gewichten zijn voldoende om te beginnen. Kies gewichten die bij je huidige niveau passen. De eerste weken draait het vooral om bewegingen leren en ontdekken hoeveel belasting je goed verdraagt.
Waarom twee trainingen per week zin hebben
Bij het ouder worden nemen spiermassa en spierkracht doorgaans af. Hoe snel dat gaat, verschilt per persoon. Weinig bewegen, ziekte en onvoldoende voeding kunnen die achteruitgang versnellen.
Krachttraining helpt dit proces af te remmen. Onderzoek bij oudere volwassenen laat consequent verbeteringen in spierkracht zien. Ook spiermassa en dagelijkse vaardigheden, zoals opstaan en traplopen, kunnen verbeteren. Dat geldt ook voor mensen boven de tachtig.
De beweegrichtlijnen van de Wereldgezondheidsorganisatie adviseren spierversterkende activiteiten op minstens twee dagen per week. De NSCA adviseert ouderen eveneens regelmatig en geleidelijk zwaarder te trainen.
Twee sessies zijn dus een bruikbaar beginpunt. Voor valpreventie is meer nodig dan sterke benen: oefen daarnaast regelmatig je evenwicht. Vooral programma’s met uitdagende balans- en functionele oefeningen verminderen het aantal valincidenten.
De eerste vooruitgang merk je soms binnen enkele weken doordat bewegingen gemakkelijker gaan. Beoordeel het resultaat liever na acht tot twaalf weken consequent oefenen.
Voor wie is dit schema geschikt?
Het schema past bij zelfstandig bewegende beginners die thuis of in de sportschool willen trainen. Kalenderleeftijd bepaalt niet welke weerstand geschikt is. Ervaring, gezondheid en dagelijks functioneren wegen zwaarder.
Kun je moeilijk zonder hulp opstaan, ben je recent gevallen of gebruik je een loophulpmiddel? Begin dan bij voorkeur onder begeleiding van een fysiotherapeut.
Overleg vooraf met je behandelaar bij een recente operatie, instabiele hartklachten, ernstige osteoporose of een aandoening waarvoor bewegingsbeperkingen gelden. Medicijngebruik alleen is geen reden om krachttraining te vermijden. Bespreek wel duizeligheid of andere bijwerkingen die veilig bewegen bemoeilijken.
Stop bij scherpe pijn, toenemende gewrichtspijn of klachten die blijven terugkomen. Een fysiotherapeut of (sport)arts kan de oorzaak en passende belasting beoordelen. Stop bij pijn op de borst, flauwvallen of ongewone benauwdheid en zoek direct medische hulp.
Zo gebruik je het weekschema
Plan bijvoorbeeld training A op maandag en training B op donderdag. Houd minstens één volledige rustdag tussen beide sessies. Rustig wandelen op tussendagen kan gewoon.
Begin iedere training met vijf tot tien minuten wandelen of fietsen. Oefen daarna de eerste bewegingen enkele keren zonder extra gewicht.
De tabellen tonen het doel vanaf ongeveer week drie. Bouw daar als volgt naartoe:
| Periode | Sets per krachtoefening | Inspanning en opbouw |
|---|---|---|
| Week 1 | 1 set | Leer de beweging; houd ongeveer 4 herhalingen over |
| Week 2 | 1-2 sets | Voeg alleen een set toe bij goed herstel |
| Vanaf week 3 | 2 sets | Houd meestal 2-3 goede herhalingen over |
Een set is een reeks herhalingen zonder pauze. Bij 2 x 8-12 doe je twee reeksen van acht tot twaalf herhalingen.
Kies de weerstand zo dat je na een set nog enkele nette herhalingen zou kunnen doen. Doortrainen tot je geen herhaling meer haalt, is niet nodig. Neem tussen oefeningen ongeveer dezelfde rust als tussen sets.
Reken aanvankelijk op ongeveer 25-35 minuten per training. Bij twee sets per oefening duurt een sessie meestal 35-50 minuten.
Training A: opstaan, duwen en trekken
Zet de stoel tegen een muur en draag schoenen met voldoende grip. Controleer de weerstandsband op scheurtjes en gebruik een stevig bevestigingspunt.
| Oefening | Sets x herhalingen of tijd | Rust |
|---|---|---|
| Opstaan uit een stoel | 2 x 8-12 | 90-120 seconden |
| Push-up tegen de muur | 2 x 8-12 | 60-90 seconden |
| Roeien met weerstandsband | 2 x 10-15 | 60-90 seconden |
| Kuitheffen met steun | 2 x 10-15 | 60-90 seconden |
| Plank tegen muur of stevig aanrecht | 2 x 15-25 seconden | 60 seconden |
| Voeten achter elkaar of op één been staan | 2 x 15-30 seconden per kant | 30-60 seconden |
Aandachtspunten bij de uitvoering
Zet bij het opstaan je voeten ongeveer op heupbreedte. Buig iets voorover vanuit je heupen en duw jezelf omhoog. Ga rustig terugzitten. Gebruik zo nodig je handen of een hogere stoel; zelfstandig opstaan is geen toelatingseis.
Houd bij de muur-push-up je lichaam ongeveer in één lijn. Buig je ellebogen schuin naar achteren en duw terug. Verder van de muur staan maakt de oefening zwaarder.
Trek bij het roeien je ellebogen naar achteren zonder je schouders op te trekken. Laat de band beheerst terugkomen.
Adem tijdens alle oefeningen door. Adem bijvoorbeeld uit wanneer je opstaat of wegduwt. Vermijd langdurig je adem inhouden.
Oefen balans naast een aanrecht, met steun binnen handbereik. Begin met twee voeten achter elkaar. Kies pas één been wanneer dat veilig lukt.
Training B: opstappen, heupen en romp
Gebruik een lage, stabiele opstap van ongeveer tien centimeter. Een stevige onderste traptrede met leuning kan ook, mits de hoogte haalbaar is.
| Oefening | Sets x herhalingen of tijd | Rust |
|---|---|---|
| Step-up met steun | 2 x 6-10 per been | 90-120 seconden |
| Zittend schouderdrukken met lichte gewichten | 2 x 8-12 | 60-90 seconden |
| Roeien met weerstandsband | 2 x 10-15 | 60-90 seconden |
| Heupbrug | 2 x 10-15 | 60-90 seconden |
| Bird-dog | 2 x 5-8 per kant | 60 seconden |
| Voeten achter elkaar staan | 2 x 20-30 seconden per kant voor | 30-60 seconden |
Aanpassen aan je mogelijkheden
Zet bij de step-up je hele voet op de verhoging. Kom omhoog met steun aan een leuning en stap rustig terug. Wissel na iedere set van startbeen. Is opstappen te moeilijk? Herhaal dan het opstaan uit een stoel.
Druk de gewichten bij het schouderdrukken omhoog zonder je onderrug hol te trekken. Kies een pijnvrije bewegingsuitslag. Lukt drukken boven het hoofd niet prettig, doe dan de muur-push-up uit training A.
Til bij de heupbrug je bekken op door je billen aan te spannen. Stop voordat je vanuit je onderrug gaat overstrekken.
Strek bij de bird-dog op handen en knieën een arm en het tegenovergestelde been. Houd twee seconden vast zonder je romp te draaien. Begin eventueel met alleen een arm of been.
Kun je niet veilig op de grond komen? Vervang de heupbrug door opstaan uit een stoel. Doe de bird-dog staand, met je handen op een stevig aanrecht.
Wanneer mag de weerstand omhoog?
Noteer na iedere training je herhalingen en gebruikte weerstand. Haal je tijdens twee opeenvolgende trainingen alle sets aan de bovenkant van de bandbreedte? Kun je daarna nog twee of drie herhalingen uitvoeren? Verhoog dan de weerstand een kleine stap.
Kies bijvoorbeeld de kleinste beschikbare gewichtsstap of een iets zwaardere band. Begin vervolgens weer onderaan de herhalingsrange. Verhoog niet tegelijk het gewicht, het aantal sets en de moeilijkheid.
Ervaren sporters kunnen bij enkele grote oefeningen naar drie sets opbouwen. Dat hoeft niet zolang twee sets nog vooruitgang opleveren.
Lichte spierpijn gedurende een dag of twee kan voorkomen. Belemmert die het lopen of opstaan, doe de volgende training dan minder sets. Aanhoudende vermoeidheid is eveneens een reden om terug te schakelen.
Eten en bewegen naast de trainingen
Voor gezonde, actieve ouderen is ongeveer 1,2-1,6 gram eiwit per kilogram lichaamsgewicht per dag een bruikbare richtwaarde. Bij 75 kilogram betekent dat 90-120 gram. Verdeel dit over je maaltijden.
Gewone voeding kan hierin voorzien: denk aan zuivel, eieren, vis, tofu en peulvruchten. Eiwitpoeder is geen voorwaarde. Bespreek een hogere eiwitinname bij een nierziekte met je arts of diëtist.
Blijf daarnaast wandelen of fietsen. Oefen voor je evenwicht liefst op minstens drie dagen per week enkele minuten, steeds met steun binnen bereik.
Veelgestelde vragen
Kan ik na mijn zeventigste nog spieren opbouwen?
Ja. Ook op hoge leeftijd reageren spieren op training. De omvang van de vooruitgang verschilt, maar sterker worden blijft mogelijk.
Moet ik zware gewichten gebruiken?
Niet om te beginnen. Na de gewenningsfase moet de weerstand wel voldoende uitdaging geven. Eindeloos gemakkelijke herhalingen leveren minder trainingsprikkel.
Is dit schema geschikt bij artrose?
Vaak wel, met aangepaste oefeningen en belasting. Toenemende pijn, zwelling of klachten die na de training duidelijk blijven aanhouden vragen om overleg met een fysiotherapeut.
Wat als ik een training mis?
Hervat het schema op de volgende geschikte dag. Haal de gemiste sessie niet in door twee volledige trainingen direct achter elkaar te doen.



